Beeldgebruik: toolkit foto’s en videos

Foto’s en filmpjes zijn onmisbaar in je communicatie. Hoe meer, hoe beter. Beeld spreekt direct tot de verbeelding, zorgt voor afwisseling en kan in één oogopslag duidelijk maken wat je wilt overbrengen. Beeld heeft dus veel impact. Denk daarom goed na over de foto’s en video’s die je maakt en gebruikt. In deze toolkit lees je waar je allemaal op kunt letten en hoe je het meeste haalt uit je foto’s en filmpjes.

  • Met je partnerorganisatie een beeldbank opbouwen
  • Aandachtspunten bij foto’s en filmpjes van personen
  • Handleiding foto’s maken in partnerland
  • Handleiding video’s maken in partnerland

Met je partnerorganisatie een beeldbank opbouwen

Je kunt natuurlijk zelf aan de slag gaan met foto en video, maar informatie die direct van de partnerorganisatie komt is vaak nog krachtiger. Goede films en foto’s die door hen zijn gemaakt kun je meteen gebruiken en anders kun je bijvoorbeeld met de informatie uit deze toolkit met ze aan de slag. Wat voor foto’s zou je graag willen ontvangen van ze?  Een foto van de bouw van de nieuwe school? Een foto van de kinderen die les krijgen in de klas? Een foto van de biogasinstallatie?

Mocht je partnerorganisatie zelf geen foto’s kunnen maken, vraag dan of zij goede fotografen kennen in het land zelf. Een voor de hand liggende maar nog weinig gebruikte optie! Bespreek welke kosten erbij komen kijken en maak goede afspraken over wie die betaalt.

Als jullie allebei geen foto’s kunnen maken, kun je ook deze organisaties inschakelen:

– Africa Interactive: een mediaproductiebedrijf met contacten wereldwijd.

Opmeer Reports: sociale ondernemers die veel over de wereld reizen om overal portretten, video’s en reportages te maken op het gebied van duurzame ontwikkeling, die kracht en energie laten zien.

Aandachtspunten bij foto’s en filmpjes van personen

Als een beeld eenmaal online staat, is het niet zo gemakkelijk om het er weer af te halen. Vaak blijft het online rondzwerven. Daarom is het belangrijk om jullie beeldgebruik af te stemmen met degene(n) die op de foto of film te zien is/zijn en als dat niet kan, het te bespreken met de direct betrokkenen. Een paar aandachtspunten:

– Regel zo veel mogelijk vooraf toestemming van de geportretteerde om beelden te maken en gebruiken. Het is handig om formulieren op te stellen waarmee mensen ter plekke toestemming kunnen geven, voor zichzelf of voor (hun) kinderen. Toestemming krijgen is vaak makkelijker als je partnerorganisatie de foto’s of filmpjes maakt. Bedenk wel welke rol hiërarchie/afhankelijkheid/positie kan spelen en of mensen wel nee durven zeggen.
– Internationaal zijn er geen afspraken over portretrecht, maar veel landen hebben er wel wetgeving over. Ook bestaan er internationale afspraken om de rechten van kinderen te beschermen. De kinderrechtenconventie van de VN maar ook vele andere (inter)nationale conventies, stellen dat alle kinderen recht hebben op waardigheid en respect. En de ‘Child Protection Policy in relation to Campaigning and Website Images’ van de International Child Campaign geeft richtlijnen over beeldgebruik bij kinderen.
– Respectvol, waardig, krachtig. Zo willen de meeste mensen graag op de foto. Bij twijfel kun je jezelf als maatstaf nemen. Zou jij jezelf zo op een foto willen zien? Of je kind?

Jocelyn, een Tanzaniaanse projecteigenaresse, zegt interessante dingen over foto’s van mensen in deze video.

– Ook de tekst die je bij een foto zet is niet zomaar online te verwijderen. Noem daarom geen namen. Probeer ook onwaarheden te vermijden. Als je niet weet wie de persoon is, is het handiger om dat te zeggen dan om iemand een onwaar ‘etiket’ te geven.  Zorg er ook voor dat tekst en foto met elkaar kloppen.
Africa for Norway’ laat op een ludieke manier zien hoe het is om stereotype te worden neergezet.

Een paar zaken om op te letten dus. Maar laat dat je niet weerhouden van het gebruik van foto’s en filmpjes, want bijna iedereen vindt dat leuk! 

Handleiding foto’s maken in het partnerland

Hieronder vind je een paar tips waarop jij of je partnerorganisatie kunnen letten bij het maken van een goede foto.

– De boodschap vertellen
Zorg dat het onderwerp van je foto goed naar voren komt in de compositie. Mensen in een actie die hoort bij het project zijn het meest sprekend: kinderen die natuurkunde krijgen in het laboratoriumlokaal van hun scholen of mannen die hun emmers water vullen bij de nieuwe waterpomp op zonne-energie en bouwvakkers die de kliniek aan het bouwen zijn met materialen die tegen een aardbeving bestand zijn.

– Het nut van je project laten zien
Als je wilt laten zien dat een project resultaten boekt, kun je het vaak krachtige contrast tussen een ‘situatie voor’ en een ‘situatie na’ laten zien. Vijf jaar na afloop kan ook. Daarmee overtuig je mensen dat het project blijvende resultaten heeft opgeleverd.

– Mensen fotograferen
Om ongemak bij mensen die gefotografeerd worden minder te maken, kun je ze vertellen waar je de foto’s voor wil gebruiken en ze uiteraard vragen om toestemming. Maak veel foto’s, zodat mensen eraan gewend zijn dat je foto’s maakt. Een telelens is handig om portretfoto’s te maken, dan hoef je niet zo dichtbij te komen

– Spelen met compositie en perspectief
Spelen met compositie maakt de foto spannender. Zoals wanneer het onderwerp van de foto niet precies in het midden staat, sommige delen van de foto scherp zijn en andere juist onscherp, wanneer een vorm of element wordt herhaald en er verschillende structuren en vormen zijn gefotografeerd. Verander ook eens het perspectief door vanuit een andere hoek te fotograferen!

– Foto’s bewerken en delen
.Er zijn legio creatieve bewerkingen mogelijk, die je kunt uitvoeren met een standaard bewerkingsprogramma dat bij je camera hoort. Je kunt ook kiezen voor een gratis online programma, zoals Picasa, of voor een gekocht meer geavanceerd programma, bijvoorbeeld Photoshop.  Een erg populaire gratis app voor foto’s gemaakt op een smartphone is Instagram. Je kunt kiezen uit 16 filters die spelen met licht, kleur en helderheid, en de foto’s vervolgens delen via Facebook, Twitter of Instagram zelf.

Handleiding video maken in het partnerland

Mensen kijken graag naar bewegende beelden. Filmpjes maken is dus een uitstekend idee! Kortere filmpjes worden meer bekeken dan lange; niet langer dan twee minuten is daarom het advies. Vooral voor de vluchtige bezoeker. Kent je partnerorganisatie goede filmmakers of filmen ze wellicht zelf? Welke beelden willen zij graag laten zien, waar zijn ze trots op, wat is er al bereikt? Hieronder een aantal tips voor het maken van een goede film.

Preproductie: een goed begin is het halve werk

Maak een filmplan met daarin de volgende punten:

  • Doel: Waarom maak je de film? Is het een promotiefilmpje, een bedankfilmpje voor donateurs of een update over de vorderingen in het project? Een interview met je partner?
  • Doelgroep: Voor wie maak je het filmpje? Een mogelijke donateur? De trouwe geïnteresseerde en betrokken vrijwilliger? Een toevallige passant op YouTube?
  • Middel: Voor welk medium maak je de film? Plaats je het op je website? Op YouTube? Op je Facebookpagina? Ga je het verspreiden via dvd?
  • Lengte: Hoe lang wordt de film? Dit is natuurlijk afhankelijk van je doel en je middel. Een kennismakingsfilmpje zou niet langer moeten duren dan een minuut. Een interview misschien 2 minuten. Een film met achtergrondinformatie mag weer wat langer duren.

Als je voorgaande punten voor jezelf duidelijk hebt, kun je beginnen met je verhaal, dat je vervolgens in je storyboard tot leven brengt.

Verhaal: Om je verhaal duidelijk te krijgen, kunnen de 5 W’s en de H je helpen:

  • Wie of wat is het onderwerp?
  • Wat gebeurt er in het verhaal?
  • Waar speelt het verhaal zich af?
  • Wanneer speelt het verhaal zich af?
  • Waarom gebeurt er wat er gebeurt?
  • Hoe gebeurt er wat er gebeurt?
  • Storyboard: Dat is een tekening van je film, shot voor shot. Je werkt je verhaal uit in kleine, grove tekeningen en bedenkt bij elk shot:
  • Wie zit/ staat/ loopt in het shot? Welke kant op?
  • Wat wordt er globaal gezegd?
  • Wat is de positie van je camera? Dichtbij, veraf, bewegend?
  • Waarom maak ik dit shot? Wat wil ik vertellen en komt dat zo over?

Een storyboard helpt je bij de planning van je film. Als je de kleine filmfragmenten uitknipt, kun je ermee schuiven om letterlijk te zien hoe je verhaal het best verteld kan worden.

Productie: het echte werk

Nadat je je film zorgvuldig hebt gepland, ga je hem maken. Denk dan aan de volgende punten:

  • Filmer: Wie gaat je film maken? Jijzelf? Iemand uit je partnerorganisatie? Misschien een goed contact van jou of je partnerorganisatie?
  • Camerakennis: Weet hoe de camera werkt. Wat doen alle knopjes en hoe krijg ik het beste beeld ermee? De automatische stand zoekt zelf steeds naar het beste plaatje. Experimenteer van te voren, zodat je het op het moment suprême het beste weet. Hoe lang gaat de accu mee en hoeveel minuten kunnen er op mijn SD-kaartje? Neem voor de zekerheid van allebei een extra mee!
  • De kracht van beelden: Wat ga je draaien? Wie staan er in je shot? Van hoe dichtbij? Het is beter om dichter bij je voorwerp te zijn dan in te zoomen. Inzoomen zorgt namelijk voor schokkerige beelden. Om voor een zo stil en rustig mogelijk beeld te zorgen, is het erg handig om een statief te hebben of een stabiel voorwerp waarop je je hand met de camera kunt laten rusten.
  • Geluid is erg belangrijk! Zonder goed geluid heb je geen goede film! Let dus op achtergrondgeluiden, overvliegende vliegtuigen en wind. Zoek een stil plekje op. Het is handig om 3 seconden extra op te nemen voor en na je daadwerkelijke film. Dan loop je de minste kans om iemand af te kappen en kun je de film gemakkelijker monteren.
  • Interview: Interviewen is een vak apart en vergt de nodige concentratie. Zorg er daarom voor dat je het goed hebt voorbereid. Maak een vragenlijst met goede open vragen die interessante antwoorden opleveren. Probeer je tijdens het interview goed te concentreren op wat de geïnterviewde zegt en wees oprecht geïnteresseerd. Probeer zelf zo min mogelijk te zeggen, zowel letterlijk – je “oja’s” en “hm’s” kunnen storend zijn voor de kijker – als figuurlijk: het gaat immers niet om jou, maar om de geïnterviewde.

Postproductie: de finishing touch

Dan komt het grootste werk: je film monteren, zodat je een mooi en logisch verhaal krijgt! Wat houdt dat in?

  • Selecteren van de beelden die je nodig hebt en de beelden die je niet kunt gebruiken weggooien
  • De geselecteerde beelden in de juiste volgorde zetten en tot de gewenste lengte snijden
  • Aankleden: muziek, titel, ondertiteling, aftiteling, logo’s, urls.
  • Exporteren uit je videosoftware, opslaan in het juiste formaat en delen op YouTube, op je website of op je sociale media.

Films bewerken en delen

Je kunt je film goed monteren met gratis software. Windows heeft daarvoor Windows Movie Maker en Apple heeft daarvoor iMovie. Beide programma’s zijn vrij gemakkelijk in het gebruik en gemakkelijk te downloaden. Door gewoon rond te neuzen en te proberen, kun je veel van de functies ontdekken.

Als je klaar bent, kun je je film op je website, maar ook op een videokanaal als Vimeo of YouTube zetten. Vooral YouTube is ontzettend populair: het staat al jaren in de top 3 van meest bezochte websites. Ook wordt het vaak gebruikt als zoekmachine. Om een filmpje te uploaden moet je een account hebben aangemaakt.