Praten over menstruatie was taboe

In een klein atelier in Makeni, Sierra Leone, naait Mariatu Kanu (30) met haar team dagelijks tientallen wasbare maandverbanden. Als oprichter van SheCures combineert ze het maken van betaalbare menstruatieproducten met voorlichting op scholen.

Wat begon als informele gesprekjes met klasgenotes is uitgegroeid tot een stichting die duizenden meisjes bereikt. “Menstruatie ligt me na aan het hart”, vertelt Mariatu. “Elke dag ben ik bezig met manieren om meer meisjes te bereiken.

Ambitie in stilte

Als oudste van vijf kinderen groeide Mariatu op in een hechte familie. Ze noemt haar moeder haar grootste inspiratie: “Ze zegt altijd dat zij haar leven in mij ziet.” Al jong voelde Mariatu de drang om iets te betekenen. Op school schitterde ze niet in sport, maar wel in quizzen en debatten.

Toch ging haar pad niet vanzelf. Hoewel ze op de universiteit volksgezondheid studeerde, kon haar familie het collegegeld niet betalen. Mariatu werd eerst geholpen door familieleden, maar uiteindelijk moest ze zelf haar studie, eten en huisvesting bekostigen. Met het weinige geld dat ze had, moest ze keuzes maken.

“Dan dacht ik: waarom geld uitgeven aan maandverband als ik ook doeken kan gebruiken? Mijn prioriteit was eten en studeren.” Het voelde als een praktische keuze – maar tegelijk begon er iets te wringen. Want wat als andere meisjes dezelfde keuzes moesten maken, zonder begeleiding of kennis?

Van stage naar schoolplein

Tijdens haar stage in een ziekenhuis kreeg Mariatu een openbaring. Meisjes kwamen binnen voor gezinsplanning, maar praten over menstruatie was taboe. “Toen besefte ik: menstruatie wordt nog steeds gezien als iets geheimzinnigs, iets waar je niet over spreekt.”

Daar besloot ze iets aan te doen. Elke maandag en vrijdag meldde ze zich op basisscholen met één verzoek: “Mag ik met de meisjes praten?” Soms werd ze weggestuurd omdat de directeur afwezig was, maar ze kwam net zo vaak terug tot de deur openging. “In het begin was het behoorlijk lastig – vooral omdat ik zelf nog student was.”

Als ze uiteindelijk werd toegelaten om te praten op een school, begon ze simpel: uitleg geven. Wat menstruatie is, wat er in het lichaam gebeurt, hoe iemand zichzelf kan verzorgen en wat je wel of juist niet moet doen.

“Veel meisjes hadden er nog nooit met iemand over gesproken. Als maar één of twee meisjes iets oppikken uit zo’n gesprek, dan is dat al waardevol.”

Het verhaal dat Mariatu het meest raakt, is dat van Aminata. Een meisje dat overwoog te stoppen met school omdat ze doorlekte tijdens haar menstruatie en niet wist wat ze moest doen.

“Ze werd uitgelachen door andere klasgenoten, en had niemand die haar iets uitlegde.” Mariatu gaf haar een notitieboekje om haar cyclus bij te houden – en vooral: vertrouwen. Inmiddels is Aminata een van de voorlichters binnen het programma.

Moderne materialen

In 2021 begon Mariatu op kleine schaal met het maken van wasbaar maandverband, met een bewuste keuze om voort te bouwen op tradities.

“We willen het gebruik van stoffen doeken niet zomaar loslaten”, zegt Mariatu. “Dat is wat onze moeders ons doorgaven, het hoort bij wie we zijn. Maar die doeken waren vaak dik, warm en oncomfortabel. Wij hebben ze verbeterd met moderne, ademende materialen.”

Inmiddels heeft ze een team van zes mensen en werkt ze samen met verschillende organisaties. “We bieden ze aan via organisaties of direct op scholen.”

Veilige omgeving

Voor Mariatu draait alles om die ene vraag: “Hoe houden we meisjes op school?” Het antwoord is volgens haar meerledig: goede producten, voorlichting, en veilige schoolomgevingen. “Zonder toiletten en water blijven meisjes vaak thuis omdat ze zich niet kunnen verschonen. Dat mag niet.”

De uitdagingen zijn groter dan alleen op te lossen met producten. “Sommige mensen houden hardnekkig vast aan het idee dat menstruatie iets is waar je niet openlijk over hoort te praten. Die cultuur moet veranderen.”

Met steun van Wilde Ganzen breidt Mariatu haar werk uit, zodat steeds meer meisjes toegang krijgen tot informatie, producten en een veilige plek op school.

“We kunnen dit niet alleen”, zegt ze. “Het begint met één gesprek, maar het moet uitgroeien tot iets groters. Als we dit samen doen, ouders, leraren, organisaties, beleidsmedewerkers, dan zorgen we ervoor dat geen enkel meisje meer thuis hoeft te blijven.”