“Tien schoten, alle tien raak”. Hoe Peninah de cirkel doorbreekt in Nairobi
Vandaag is het Internationale Vrouwendag. Tijd om een inspirerende aanpakker uit te lichten: Peninah Musyimi. Ze liep als tiener dagelijks 16 kilometer naar school en leerde in één maand basketballen om haar studie te betalen. Nu is Peninah Musyimi mensenrechtenadvocaat in Mathare, Kenia. Daar maakt ze ruimte voor iets dat ze zelf nooit had: een veilige plek om meisje te zijn.
De straat Juja in Nairobi, Kenia verdeelt de stad in tweeën. Aan de ene kant staan stenen huizen met hekken eromheen. Aan de andere kant ligt Mathare, een sloppenwijk met naar schatting 500.000 inwoners op minder dan twee vierkante kilometer.
Op een dag verzamelt ze de moed om het de priester te vragen: waarom hebben sommige mensen mooie kleding en altijd te eten, terwijl haar familie – net als zoveel anderen in Mathare – soms wel drie dagen zonder maaltijd zitten? Zijn antwoord is Peninah altijd bijgebleven: “Als je elke dag wilt eten en mooie kleren wilt, dan moet je naar school.”
Lopen als verzet
Maar zevenjarige Peninah had zijn woorden letterlijk genomen. “Ik dacht dat school een plek was waar je die spullen gratis kreeg,” vertelt ze lachend. De teleurstelling is dus ook even aanwezig als ze alleen schoolbanken ziet staan. De lerares legt het uit: acht jaar basisschool, vier jaar middelbare school, dan de universiteit, en dan – hopelijk – een baan waarmee je zelf eten en kleren kunt kopen. Peninah besluit ervoor te gaan.
Haar vader is niet blij met het nieuws. “Ik groeide op in een sterk patriarchaal systeem. Voor mijn vader was het de norm: als oudste dochter moest ik wachten tot ik oud genoeg was om te trouwen. De bruidsschat kon dan gebruikt worden om mijn jongere broers naar school te sturen.”
16 kilometer lopen
Studeren wordt Peninah’s manier om zich te verzetten. Ze blijft naar school gaan en op het eindexamen van de basisschool scoort ze zo hoog dat ze als nummer 17 van heel Nairobi eindigt. Peninah wordt toegelaten tot een prestigieuze kostschool, maar het schoolgeld is onbetaalbaar. “Een lokale chief heeft mij uiteindelijk geholpen met een financiële bijdrage, daarmee kon ik een school vinden die ik wel kon betalen.” De school? Die lag 16 kilometer verderop. Peninah had geen vervoer.
“Ik wist dat als ik mijn vader om hulp zou vragen, hij zou zeggen dat ik thuis moest blijven. Dus besloot ik te lopen,” zegt ze. Elke dag, heen en weer.
“Maar ik dacht: ik kan het proberen. Ik heb mijn handen, mijn voeten. Misschien kan dit me redden om te kunnen studeren.”
Basketbal in één maand
Peninah’s droom is rechten studeren om op te kunnen komen voor meisjes in Mathare die geen advocaat kunnen betalen. Maar dan komt de rekening van de universiteit: 40.000 shilling. “Ik had in mijn hele leven nog nooit 1.000 shilling gezien”, zegt Peninah. “Ik dacht: dit is onmogelijk. Ik ga moeten stoppen met studeren.” Vrienden wijzen haar op een basketbalbeurs. Er is alleen een probleem: de selectie is al over een maand.
Peninah had toen nog nooit een basketbal aangeraakt. “Basketbal was geen gebruikelijke sport in Mathare. Wij speelden vooral voetbal,” vertelt ze. “Maar ik dacht: ik kan het proberen. Ik heb mijn handen, mijn voeten. Misschien kan dit me redden om te kunnen studeren.”
Via een lokale kerk traint ze mee met het jongensbasketbalteam. Ze leren haar dribbelen en schieten.
“Op de dag van de selectie was ik onwijs zenuwachtig. Als dat niet was gelukt, had ik moeten terugkeren naar mijn ouders. Het voelde oprecht als een kwestie van leven en dood.” Ze krijgt tien schoten. Alle tien zijn raak. Ze krijgt de beurs en begint aan de studie rechten.
De cirkel rond
Aan de rechtenfaculteit verklaren de meesten haar voor gek als ze zegt dat ze straks gratis wil werken in sloppenwijken. Toch is dat precies waarom ze studeert.
Na haar afstuderen werkt ze vier jaar in de hoofdstad om te sparen en haar familie te helpen vertrekken uit de wijk. In 2008 keert ze terug naar Mathare en richt Safe Spaces Nairobi op. Een veilige plek voor meisjes in haar oude wijk.
De stichting draait om juridisch bewustzijn, maar de meisjes kunnen er ook veilig lachen, muziek maken en theater spelen. Het motto is “I am the change”: elk meisje heeft de kracht om rolmodel te worden.
Samenwerking
En basketbal speelt nog steeds een grote rol. “Het vrouwenteam dat we hebben opgericht speelt inmiddels in de Premier League van Kenia.” Maar liefst 47 meisjes hebben via Safe Spaces een basketbalbeurs gekregen.
Voor hen is de bal, net als destijds voor Peninah, een ticket naar de universiteit.